Een lieverheersbeestje op boek Kader Abdolah

Op dit ogenblik lees ik de boeken van Kader Abdolah, de vertaling van de Koran en een vertelling over het leven van Mohammed. Abdolah spreekt over Mohammad. Zoals hij ook de Kaabé noemt. Wij zeggen Kaaba. Ik heb de vertelling over Mohammad uit. Ik kende de geschiedenis wel, maar niet in deze versie. Mohammed was een boodschapper, een profeet. Hij bracht geen boek voort. Zijn uitspraken van Allah zijn later opgetekend. Hij deed ook geen wonderen, zoals Jezus. Een boodschapper zonder wonderen en geen boek. Ook was hij uit op politieke macht en voerde de ene oorlog na de andere. Met name tegen Mekka, waar de macht huisde. De 'vluchtplaats' van Mohammed werd Medina. Kenners van de Islam zullen het verhaal kennen. Dit is ook niet de kern van dit beleven. Toen ik in de tuin zat te lezen, landde een lieveheersbeestje op het boek. Dan zit je even stil en kijkt. Zo'n mooi beestje op het Mohammedboek. Dat kan toch niet zomaar gebeuren? Wat wilde de Lieveheer mij zeggen? Begrip, vergeving, het oude verhaal van Gods invloed op mijn gedrag? Samen leven op deze aarde? Voor mij was het even een boodschap.

Kijken naar steen

Onder leiding van archeoloog Richard Kroes keken de Vrienden van Livius op 4 mei naar zandsteen, marmer, kalksteen, enz in Amsterdam. Het werd een tocht die verbazing wekte. Als oud-Amsterdammer fietste ik tig keer langs de Bijenkorf, het hoofdpostkantoor en vele andere gevels. Nooit dacht ik over de stenen na, ook niet over de manier waarop de stenen zich in miljoenen jaren hebben gevormd. Richard Kroes is een zeer gewaardeerd Liviusdocent die voor de stad Rotterdam het rapport schreef na een informatieronde over 'Islam en integratie'. Hij werkt nu aan boek over 'de Bijbel voor buitenstaanders'(werktitel). Gelukkig gaf hij ons de raad niet alle moeilijke benamingen over steen en oorsprong te onthouden. Dus zagen we breuklijnen, fossielen, zwarte en grijze vlekken, enz. Met name de vloer van het oude hoofdpostkantoor, nu Magna Plaza, was voor mij geheel nieuw. We eindigden bij een schildpad met een halve pilaar op zijn rug, op de grens van de oude Jodenwijk en de nieuwbouw. Ik laat maar een paar foto's zien onder het motto van Livius 'Genieten van kennis'. U weet dat ik op aardige details let. Richard Kroes vertelde dat wij nu de Akropolis niet niet meer mogen bouwen omdat marmer kwetsbaar is in de bouw. Te gevaarlijk dus. Tijdens de bouw van het hoofdpostkantoor in Amsterdam is de helft van de steenhouwers die zandsteen verwerkte overleden omdat er giftige stoffen vrijkwamen. Had u daar ooit aan gedacht? Zandsteen is dus ook verboden. Als een krater stenen uitbraakt die terugvallen en onderweg stollen, vinden wij puimsteen......

Leuke middag.

Archeologie als nationalistisch wapen

Bij mijn verslaggeving over de Theorie van de Geschiedenis hoort nog een tekst die mij opviel. Bij archeologie denk ik altijd aan historische beleving. Hoe leefden de mensen vroeger. Maar archeologie kan ook een nationalistische bedoeling hebben. In Duitsland stelde archeoloog Kossina de Germanen centraal met het doel de geschiedenis van zijn land naar achteren te verlengen en net zo lang te maken als die van Frankrijk en Italië. Hij zag er niet tegenop daar zelfs territoriale aanspraken aan te verbinden. Zo leer je nog eens wat. Ook Israël kan genoemd worden, zonder dat ik de bedoeling heb Duitsland en Israël met elkaar te vergelijken. In Israël wilde de archeoloog Yigal Yadin de archeologie benutten om te bewijzen dat de Joden recht hebben op Israël. Griekenland doet in feite hetzelfde met Macedonië dat pas sinds 1912 'van Griekenland is' en waarop de voormalige Joegoslavische republiek in de vroege jaren negentig aanspraken deed gelden. En ik maar denken dat opgravingen gedaan worden om het verleden te leren kennen. Bijbedoelingen zijn dus ook mogelijk. Dit wilde ik nog graag even toevoegen. Theorie van de Geschiedenis leek een moeizaam onderwerp, maar er is ook voor ons veel om over na te denken. De beeltenis is Alexander de Grote van Macedonië.

Voor mij een nieuw museum

In de museumcollegereeks onder leiding van Sigrid van Roode bezochten we in Den Haag het Westreenianum, een museum dat ik niet kende, ook niet van naam. Willem Hendrik Jacob van Westreenen van Thiellandt was een welgestelde Hagenaar die dol was op reizen en verzamelen. Voor ons was Egypte belangrijk, maar daar wil ik het even niet over hebben. Van Westreenen was zo'n echte verzamelaar die veel bijeenbracht in zijn huis aan de Princessengracht. Dat huis werd na zijn dood tot museum verbouwd. Schitterend. Omdat hij ook boeken verzamelde wordt zijn huis ook wel het Museum van het Boek genoemd. We praten hier over twee zaaltjes met de meest interessante voorwerpen. De prent op deze blog staat in een boekje (1838), dat daar in te zien is. Stap er eens binnen. De kluisjes zijn zelfs gratis. Ik laat een plaatje zien om een idee te geven wat hij in Egypte verzamelde. Het middelste beeldje is de vrouwelijke farao Hatsjepsoet, het enige (dus echte) beeld dat van haar gevonden is.

Grapjes uit het Allard Piersonmuseum

Iets verderop vertel ik het smakelijke verhaal over een Egyptenaar die het zijn vrouw kwalijk nam dat ze overleed. Het bewijs hangt in Leiden. Het derde museumcollege werd gegeven in het Allard Piersonmuseum in Amsterdam. Ook hier grapjes in de vitrines. Drie boeken die bewijzen dat ik een farao ben uit de 71ste dynastie. Wie mij kent zal het rechter boek niet mogen missen. Dat is mijn historie: de sigaren van de farao. En om het helemaal compleet te maken, mijn naam wordt getoond in hiërogliefenschrift. Wat een computer allemaal niet kan. Via de moderne middelen ben ik nu in de geschiedenisboeken opgenomen. Kuifje werd geschreven door befaamde oudheidkundigen.

Ga naar de Kite-runner

Het boek de Vliegeraar is al enige tijd uit De film, gebaseerd op het boek van Khaled Hosseini, draait ook al langer in de bioscopen. Ik zag deze kite-runner nu pas. Als geschiedenis u veel waard is, ga dan nog snel naar deze film toe. De wat oudere en vooral jongste geschiedenis komen tot leven. Wat is er van Afghanistan overgebleven. De krantenberichten krijgen vorm. Het verdriet wordt zichtbaar. We leren weinig van geschiedenis, maar ons begrijpen wordt versterkt, las ik in het Historisch Tijdschrift. Ik heb het gevoel dat ik wel veel geleerd heb, alleen door te kijken en mee te leven. Bij het boek had ik dat trouwens ook al. We hebben het steeds over geschiedenis. Vergelijk het verhaal van de Vliegeraar ook eens met wat Etty Hillesum heeft geschreven. Beide boeken (film) laten zien wat er van een mens overblijft als respect en waardigheid niet meer bestaan. Als leven onmogelijk wordt. Wie zich daarin verdiept ziet wat met een hel wordt bedoeld. Kijk in deze woordenlijst naar het woordje jaan op de rechter pagina. Het komt veel in film en boek voor. Jaan is een uiting van genegenheid. Wij zouden zeggen 'lieve'.

Lees Etty Hillesum

Het is nog april, maar mei komt snel, ook de vierde mei, her- denkings- dag. Trouw gaf daarom de brieven van Etty Hillesum uit Westerbork opnieuw uit. Het zijn ontroerende verhalen van een jonge vrouw die de Jodendeportaties van dichtbij meemaakte. Zij stierf zelf in een vernietigingskamp, 29 jaar oud. Lees het boek en beleef de geschiedenis. Door mijn leeftijd heb ik er iets van meegepakt, maar dat het zo erg was dringt nu nog indringender tot mij door.